Skip to content

Kolka niemowlęca

Kolka jelitowa jest jednym z częstszych powodów zgłaszania się rodziców dzieci w początkowym okresie ich życia (zwykle od 2. tygodnia do 4. miesiąca) do lekarza.

Jak rozpoznać kolkę niemowlęcą?

Zdiagnozowanie kolki niemowlęcej wymaga spełnienia wszystkich wymienionych kryteriów u niemowlęcia w wieku od 2 tygodni do 4 miesięcy.

Kolka niemowlęca

Kolka niemowlęca jest jednym z częstszych powodów zgłaszania się rodziców dzieci do lekarza w początkowym okresie ich życia.
Jest to zespół zaburzeń charakteryzujący się napadowym, nieukojonym płaczem, czasem nawet krzykiem z równoczesnym wystąpieniem poniższych objawów1:

podkurczaniem nóżek

powiększaniem obwodu brzucha

zwiększoną ilością gazów jelitowych

trudnościami z wypróżnianiem u zdrowego, dobrze rozwijającego się niemowlęcia
W trakcie napadu często dochodzi do wydalenia gazów lub niewielkiej ilości stolca, co przynosi dziecku chwilową ulgę.
Charakterystyczną cechą kolki jelitowej jest jej nagły początek i koniec bez wyraźnej przyczyny poprawy stanu dziecka.

Występowanie kolki stwierdza się u od 10% do nawet 40%populacji niemowląt, mówiąc kolokwialnie prawie
co 2-gie dziecko
w wieku do 5 miesiąca życia cierpi z powodu kolki, a wraz z nim cierpią rodzice.

Występowanie kolki jelitowej nie wykazuje zależności związanej z płcią (częstość występowania kolki jest jednakowa zarówno u chłopców jak i dziewczynek), nie zależy od tego, czy dziecko zostało urodzone o czasie czy przedwcześnie, nie jest związane z porą roku3.
Najczęściej rodzice zgłaszają lekarzowi, iż problem nasila się wieczorami i nie jest powodowany przez żaden szczególny czynnik.

Jak rozpoznać kolkę niemowlęcą?

Zdiagnozowanie kolki niemowlęcej wymaga spełnienia wszystkich wymienionych poniżej kryteriów u niemowlęcia w wieku od 2 tygodni do 4 miesięcy1:

  1. Napady niedającego się ukoić krzyku lub płaczu dziecka, rozpoczynające się i kończące bez uchwytnej przyczyny.
  2. Kryterium czasowe – epizody powinny spełniać „regułę trzech”. Warunki te określa się mianem Kryteriów Rzymskich III, które są nowszym standardem opracowanym na podstawie klasycznych kryteriów Wessela z lat 50. XX wieku (tabela poniżej).
  3. Prawidłowy rozwój fizyczny dziecka i właściwy przyrost masy ciała.
Kryteria Wessela
Napadowy, niedający się ukoić krzyk lub niepokój.  
  • Min. 3 godz. dziennie
  • Min. 3 razy/tydz.
  • Min. 3 tygodnie
Zmodyfikowane kryteria Wessela
Napadowy, niedający się ukoić krzyk lub niepokój.  
  • Min. 3 godz. dziennie
  • Min. 3 razy/tydz.
  • Min. 1 tydzień
Kryteria Rzymskie III

Napady rozdrażnienia, niepokoju lub płaczu, mające początek i koniec bez uchwytnej przyczyny.

  • ≥ 3 godz. dziennie
  • ≥ 3 razy/tydz.
  • Min. 1 tydzień

Prawidłowy rozwój dziecka.

* Tab. 1. Kryteria diagnostyczne kolki niemowlęcej

* łączny czas płaczu w ciągu doby
W celu właściwego rozpoznania dobrze sprawdzi się dzienniczek, w którym możesz odnotowywać informację o częstotliwości występowania napadów, ich czasie trwania oraz towarzyszącym objawom4. Jeżeli podejrzewasz kolkę niemowlęcą u swojego dziecka, zanim wprowadzisz zmiany dotyczące sposobu odżywiania, mające na celu złagodzić objawy kolki, rozważ wizytę u lekarza pediatry. Głównym celem wizyty jest fachowe potwierdzenie rozpoznania kolki, ale nie tylko. Lekarz odpowie Wam na wszelkie pytania, skonfrontuje Wasze oczekiwania z możliwościami współczesnej medycyny, opowie o metodach skutecznego postępowania, a w razie konieczności pomoże dobrać odpowiedni środek farmaceutyczny5.

Domowe sposoby

Postępowanie z dzieckiem dotkniętym dolegliwościami kolki jelitowej, powinno być uzależnione od stopnia nasilenia napadów kolki.

Dieta malucha

Dieta malucha w przypadku występowania kolek jelitowych jest niezwykle istotna. Dlatego kiedy dziecko cierpi z powodu dokuczających mu dolegliwości kolkowych, w pierwszym kroku należy wykonać dokładną analizę diety matki karmiącej.

Domowe sposoby5

Postępowanie z dzieckiem dotkniętym dolegliwościami kolki jelitowej powinno być uzależnione od stopnia nasilenia napadów kolki. Z racji tego, że przyczyn powstawania kolki jest wiele próbuje się stosować różne metody leczenia. Jeśli masz pewność, że napady niepokoju nie są niczym innym niż kolką niemowlęcą – sięgnij najpierw po najprostsze sposoby postępowania.

Dziecko nie może mieć kontaktu z dymem z papierosów lub fajki.

Ogranicz nadmierną ilość bodźców z otoczenia (światło, hałas, goście).

Sprawdź, czy dziecko nie jest przegrzane. Optymalna temperatura w pomieszczeniu, w którym przebywa niemowlę ubrane w śpioszki, powinna wynosić 20–21°C. Niekiedy wystarczy odkryć lub rozebrać dziecko albo dobrze przewietrzyć pokój.

Ważnym elementem jest komfort i spokój mamy, za co w dużej mierze odpowiada tata dziecka i najbliżsi krewni (np. dziadkowie).

Skuteczne mogą być również powszechnie stosowane zabiegi, takie jak:5
  • łagodne kołysanie
  • zapewnienie dziecku łagodnego szumu
  • antykolkowy masaż brzuszka
  • przyłożenie ciepłej pieluszki na brzuszek

Ważne, aby w stosowaniu tych metod kierować się zdrowym rozsądkiem i nie popadać w przesadę.

Antykolkowy masaż brzuszka6

Masaż łagodzący dolegliwości bólu brzuszka u niemowląt, podobnie jak wszystkie tego typu zabiegi, wykonujemy w ciepłym, bezpiecznym miejscu (np. na przewijaku). Na rozgrzane dłonie nanosimy parę kropel oliwki, po czym masujemy opuszkami palców rozebrane od pasa w dół niemowlę (bez pieluszki). Robimy to spokojnie, obserwując reakcje dziecka.
Masażu nie wykonujemy podczas ataku kolki ani u dziecka, któremu nie odpadła jeszcze pępowina. Niemowlę powinno być wyspane i najedzone. Należy odczekać co najmniej 30 minut od zakończenia karmienia, by zapobiec ulewaniu pokarmu.

Zanim zaczniesz, zdejmij biżuterię, zegarek, wyłącz telefon i wszelkie urządzenia, tak by nic nie zakłóciło Waszej bliskości.

1. Koło wodne

Dłonie (jedną za drugą) układamy w poprzek brzuszka dziecka i przesuwamy je na przemian z góry na dół, masując brzuszek. Powtarzamy ten ruch sześć razy (tj. każda dłoń po trzy razy).

2. Nóżki do brzucha

Delikatnie przyciskamy zgięte nóżki malucha do brzuszka i trzymamy w ten sposób 6 sekund. Gdy dziecko ma napięte nóżki, nie zginamy ich, tylko kładziemy własne dłonie na jego brzuszku, po czym lekko uciskając, przytrzymujemy je 6 sekund.

3. Rozluźnienie nóżek

Chwytamy stopy bądź łydki dziecka i lekko potrząsamy nóżkami (jakbyśmy przesiewali mąkę).

4. Księżyc i słońce

Jedną ręką kreślimy na brzuszku księżyc (półokrąg): zgodnie z ruchem wskazówek zegara od godziny 12 do 6. Drugą ręką, od godziny 6, kreślimy słońce (pełen okrąg). Po wykonaniu poszczególnych ruchów nie odrywamy rąk od brzuszka. Każdy układ powtarzamy sześć razy.

5. Nóżki do brzucha

(powtarzamy punkt 2)

6. Rozluźnienie nóżek

(powtarzamy punkt 3)

Powyższy masaż wykonujemy trzy razy dziennie. Pełną sekwencję ruchów powtarzamy trzykrotnie podczas jednej sesji. Przy silnych dolegliwościach można wydłużyć ciąg wykonywanych ruchów (do 10 powtórzeń/10 sekund) i masować nawet pięć razy dziennie.

UWAGA:
Nie należy spodziewać się efektów po pierwszym masażu – bywa, że złagodzenie objawów
następuje dopiero po 4–6 dniach.

Dieta Malucha

Dieta malucha w przypadku występowania kolek jelitowych jest niezwykle istotna. Dlatego kiedy dziecko cierpi z powodu dokuczających mu dolegliwości kolkowych, w pierwszym kroku należy wykonać dokładną analizę diety matki karmiącej. Na okres około jednego do dwóch tygodni w diecie dziecka należy wyeliminować przede wszystkim białka mleka krowiego, które są najczęstszą przyczyną alergii, a w razie potrzeby także stopniowo4,5:

wzdymające warzywa i owoce

orzechy

soja

kofeina

czekolada

pszenica

ostre przyprawy  

jaja

Z przeprowadzonych obserwacji wynika, że w trakcie 48-72 godzin po wyeliminowaniu z diety matki wyżej
wymienionych produktów następowało zmniejszenie natężenia ataków kolki u dziecka4.

W przypadku niemowląt z kolką, karmionych mlekiem modyfikowanym, można zmienić stosowane mleko na mieszankę o nieznacznym lub znacznym stopniu hydrolizy białek albo mieszanki elementarne (aminokwasowe)3. W randomizowanym badaniu obejmującym grupę 84 niemowląt do 6. miesiąca życia, stwierdzono, że stosowanie hydrolizatów serwatkowych o znacznym stopniu hydrolizy białka znamiennie skraca czas płaczu towarzyszącego kolce niemowlęcej (średnio o 104 minuty w ciągu doby)1.
Jeśli masz wątpliwości, czy i jak zmienić sposób żywienia dziecka oraz czy kontynuować ograniczenia w diecie,
najlepiej skontaktuj się z lekarzem pediatrą.

Wybrane mieszanki o różnym stopniu hydrolizy białek dla niemowląt3, a

Rodzaj mieszanki
Nazwa mieszanki
o nieznacznym stopniu hydrolizyb
Bebiko HA

Bebilon HA

Enfamil HA Digest

HIPP Comfort Combiotic

HIPP HA Combiotic

Humana AntiColic

Humana HA

NAN Expert Sensitive

NAN HAc
o znacznym stopniu hydrolizy
Bebilon Pepti DHA

Bebilon Pepti MCT

Nutramigen

Nutramigen LGG
elementarne
Neocate LCP

Nutramigen PURAMINO
  1. Tabelę zmodyfikowano, uwzględniając preparaty dostępne w Polsce.
  2. Na rynku dostępne są także preparaty Bebiko Comfort i Bebilon Comfort, niezamieszczone w tabeli, ponieważ, zdaniem ekspertów, cechują się mniejszym stopniem hydrolizy białek niż inne wymienione preparaty i nie powinny być stosowane w przypadku alergii na białka mleka krowiego, mogą być natomiast stosowane w kolce.
  3. Wcześniej występował pod nazwą NAN Pro HA.

Tabela 1. Wybrane mieszanki o różnym stopniu hydrolizy białek dla niemowląt (Kolka niemowlęca: rozpoznanie i leczenie. Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/141714,kolka-niemowleca-rozpoznanie-i-leczenie. Data dostępu 07.12.2020.)

  1. Rurarz A. i in. Kolki niemowlęce. Pediatr Med Rodz 2016; 12 (4): 413–418.
  2. Ryżko J. III klasyfikacja rzymska zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego okresu niemowlęcego i młodszego dzieciństwa. Przegląd Gastroenterologiczny 2008; 3 (2): 72–78.
  3. Johnson JD et al. Infantile colic: recognition and treatment. American Family Physician, 2015; 92(7): 577–582. Kolka niemowlęca: rozpoznanie i leczenie. Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/141714,kolka-niemowleca-rozpoznanie-i-leczenie. Data dostępu 07.12.2020.
  4. Czerwionka-Szaflarska M. Kolka jelitowa w praktyce pediatrycznej. Forum Medycyny Rodzinnej 2010; 4(6): 408–414.
  5. Szymański H i in. Kolka u niemowląt (niepokój i płacz). Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/prawidlowyrozwoj/rozwojfizyczny/73436,kolka-u-niemowlat-niepokoj-i-placz. Data dostępu: 07.12.2020.
  6. Materiał powstał w współpracy z Fundacją Rodzić po Ludzku.